Gabriel Aresti Ipuin Lehiaketaren 43. edizioak ahots berriak batu dizkio Bilbok idazle bilbotarraren literatur ondarea bizirik mantentzen duen lehiaketari
BILBAO | Juan Mari Aburto Bilboko alkateak sariak eman dizkie Arabiar Aretoan aurtengo edizioan saritutako pertsonei, Gonzalo Olabarria Kultura eta Gobernantza zinegotziarekin, Epaimahaiarekin eta Hiribilduko kultura arloko ordezkariekin batera.
Udalak urtero antolatzen duen Gabriel Aresti Ipuin Lehiaketaren helburua literatur sorkuntza sustatzea da, eta, gainera, Arestiren memoria eta obra gogoan mantentzea. Udalak urtero gogoratzen du Arestiren jaiotza eguna, gaur, 1933ko urriaren 14an, Bilbon.
Gaztelaniaz jasotako lan guztietatik, lehiaketaren azken txandara iritsi diren ipuinen maila ona nabarmendu du epaimahaiak.
Francisco Ayudarte Granadosen “La última sustitución” izan da irabazlea modalitate honetan, “errealitatearen behaketa argia erakusten duen kontakizuna delako, testuan zuzen sartutakon hausnarketa ugariekin”. Era berean, Epaimahaiak azpimarratu duenez, “irakurlea harrapa dezakeen estilo gardena eta narrazio-tempo ona” dauka ipuinak.
Akzesitak Patricia Santos Petersi eman zaizkio “Las hijas del viento” lanagatik eta Augusto César Godoy Sinn egileari “Ensayo general” lanagatik. Lehenari dagokionez, Epaimahaiak azpimarratu du “ipuin klasikoaren berridazketa merezimenduzkoa” dela, “kontakizun sotil eta literarioa, panfletarioan erortzen ez dena”. Ipuinean “giro fisiko eta emozionalaren irudikapen bizia” nabarmentzen dela ere baloratu dute.
Bigarren akzesitaren kasuan, “pertsonaia protagonistaren eraikuntza, alderdi anitzekoa eta sinesgarria; erritmo narratiboa, erregistro aldaketen bidez lortua; keinu metaliterarioak eta umore beltza” nabarmendu ditu Epaimahaiak.
2026ko euskarazko edizio honetako saririk handiena Esti Vivancok jaso du “Arestiren etxean” lanagatik, eta akzesitek Nagore Agirre Alvaradok “Erdi” lanagatik eta Irati Jimenez Uriartek “Besarkatzailea” lanagatik jaso dute.
Epaimahaiak egindako euskarazko kontakizun irabazlearen balorazioaren arabera, ipuinak “aipu eta biraketa metaliterarioekin ames Joycerengana eta Gabriel Arestirengana berarengana eroaten dizkigu”, eta bere narrazioak “irakurlea literatura-jolas dibertigarri batean murgilarazten du, ezusteko amaiera batez non ezer ez den zirudiena”.
“Erdi” akzesitari dagokionez, Epaimahaiak nabarmendu du “zaintza modu hunkigarrian eta klixe oro saihestuz” lantzen duela, amaren eta alabaren arteko harreman konplexua modu zehatzean deskribatuz eta “iraganaren eta orainaren oreka zaila” lortuz, non “gatazka gordin eta poliedrikoa” eraikitzen den, eta “irakurlea ezinbestean islaturik ikusten du bere burua ezinbestean”.
“Besarkatzailea” kontakizunan, egileak “itxura batean sinesgaitza den egoera bat sinesgarri egitea” lortzen duela azpimarratu du epaimahiak, irakurtzen duena “istorioa naturaltasunez onartzera” eramaten duen “trebetasun handia” erakutsiz. Umore fina eta itxurazko sinpletasun estilistikoa erabiltzeak “giza harremanei buruz hausnartzeko aukera ematen du eta ezusteko amaiera baterantz gidatzen du irakurlea”.
Euskarazko zein gaztelaniazko kontakizun onenentzako sariak 3.500 eurokoak izan dira, eta accesitek 1.750 euro jaso dituzte.
Idazle bilbotarrari omenaldi gisa eta bere jaiotzaren eguna ospatzeko, Bidebarrieta Liburutegiak literatur topaketa bat ospatuko du gaur arratsaldean, 19:00etatik aurrera, Gabriel Arestik berak “Harri eta Herri” bere lanaren euskarazko pasarte bat irakurtzen ikusi eta entzun ahal izango da.
Dokumentu hau Espainiako Irrati-telebista Artxiboan dago, eta Jon Kortazar EHUko Euskal Literaturako katedradun emerituak aurkitu zuen, Arestik Manuel María poeta galiziarrarekin izan zuen harremanari buruzko ikerketa batean. Idatzitako gutunetako batean, bilbotar egileak “bigarren kateko” programa batean parte hartu zuela eta “zorionez, penarik eta aintzarik gabe” igaro zela kontatzen zion.
TVEk ekoitzia 1969an, pieza “Ateneo” programa kulturalean agertu zen eta poetaren ezagutzen diren dokumentu bideografiko bakanetakoa da. Arestik Ibon Sarasola eta Juan San Martin ditu lagun programan.
Jon Kortazarrek jarriko du testuinguruan aurkikuntza honen garrantzia eta publikoak poetaren ahotsa entzun ahal izango du. Bertan, Udane Goikoetxea kazetari eta EHUko irakasleak “Harri eta Herri” liburuko poemak irakurriko ditu. 1964an argitaratutako lan horrek Literaturako Sari Nazionala jaso zuen 1968an, eta euskal poetikaren modernizazioa ekarri zuen, eduki soziala emanez eta hiri-mundura hurbilduz.
